جلد اول [ مقدمهء مصنف ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ حمد و ثنا خداى را كه خالق اجسام است و هيآت ، منفرد . . . ، قادر و عالم به ذات ، محصى حركات و سكنات ، مالك جود و احسان ، موصوف به عفو و غفران . خلايق بيافريد به قدرت در مكان و زمان ، آدمى را مخصوص كرد به الهام علوم و بيان . راهش نمود به دليل و برهان . و گرامى گردانيد به عز و سلطان . معرفت داد به تصاريف دهور و تقليب ازمان ؛ و مسخر او كرد نبات و حيوان . و تعريف كرد به منافع معادن و اركان ؛ آفرينندهء افلاك داير ، و پيدا كنندهء كواكب زاجر ، مدبر ليالى و ايام ، مبدع نور و ظلام ، قادر بر كل مقدرات ، عالم به همه معلومات ، رازق هر مرزوق ، خالق هر مخلوق ، منزه از همه عيبها ، عالم بجمله غيبها ، تبارك اللّه احسن الخالقين . گواهى دهم كه يكى است ، بىشريك و نظير ، قديم لم يزل و لا يزال . محمد رسول او به حق ، فرستاده به خلق ، بهتر انبيا و رسل ، صلوات اللّه عليهم . دينش فاضلتر دينها ، امتش بهتر امم . و بعد از او صلوات بر امامان باد از آل او ، دوازده معصوم ، اول على ، آخر مهدى ، امامان حق و خلفاء رسول بر خلق ، عليهم الصلاة و السلام . بدان كه قومى از دوستان چون تبصرة العوام مىخوانند اگر چه پارسى است بعضى از آن فهم نمىكردند از مسائل اصول و فروع كه ممارست آن